Từ người làm giải pháp đến tư duy chiến lược: cảm nhận sau hành trình DITS

Mình lại tiếp tục hành trình với hành trang đầu tiên là kiến thức, phương pháp về xây dựng chiến lược cho một tổ chức. Nhưng không chỉ dừng lại ở việc trang bị kiến thức và phương pháp, qua môn Digital & IT Strategy (DITS) đã giúp mình bắt đầu thay đổi về tư duy, cách làm việc và nhận ra sự kết nối giữa công việc với mục tiêu chung của tổ chức.

Teamwork – Không chỉ là cùng nhau hoàn thành công việc

Mặc dù đã được chuẩn bị kỹ cả về kiến thức (high-performance team, Tuckman model, set goal, planning) và tâm lý (đồng đội mới, môi trường mới), nhưng bước vào thực tế luôn khác những gì mình hình dung từ ban đầu.

Ngay từ tuần đầu tiên, đã có những bất đồng xảy ra, không chỉ trong công việc chung mà còn ở cách tiếp cận của từng thành viên. Có người rất chủ động, có người thì khá im lặng. Thời gian thì đã rất gấp rút, nhưng lại có người bận đột xuất. Áp lực đó khiến mình thấy hụt hẫng vì mọi thứ không diễn ra như kỳ vọng ban đầu.

Nhưng chính những lúc đó, mình bắt đầu hiểu hơn về tính cách, cách làm việc của từng người và cả những thói quen của bản thân làm ảnh hưởng tới việc teamwork này. Mình bắt đầu điều chỉnh kỳ vọng của bản thân; thay vì cố ép mình và mọi người theo đúng kế hoạch, mình dừng lại một chút, suy nghĩ về những gì đang diễn ra từ góc nhìn của từng người để tìm sự cân bằng, làm sao để đạt được kết quả chung mà không bắt ai phải gồng gánh quá nhiều, cũng không có ai bị bỏ lại phía sau.

Mình nhận ra, teamwork không chỉ là cùng nhau hoàn thành công việc, mà là cùng nhau vượt qua những bất đồng, những thời điểm khó khăn, để thấu hiểu và để phối hợp với nhau hiệu quả hơn.

Phương pháp luận – Cơ sở cho những quyết định tập thể

Khi bước vào môn học này, mình vẫn giữ thói quen làm việc theo kinh nghiệm và kiến thức của bản thân để giải quyết vấn đề. Nhưng khi làm nhóm, mỗi người lại có cách tiếp cận khác nhau dẫn tới kết quả không được đồng nhất, khó gắn kết thành một tổng thể xuyên suốt.

Chính những lúc đó làm mình nhận ra điều đang thiếu không phải là ở từng người mà là một điểm tựa chung để cả nhóm cùng hiểu và cùng làm việc với nhau. Đây chính là vai trò của phương pháp luận. Phương pháp luận giúp mọi người có cùng một cách tư duy, từ đặt vấn đề, cách phân tích và đưa ra lựa chọn phù hợp.

Qua đó, mình có thể trình bày vấn đề một cách logic, thuyết phục và mọi người có thể đóng góp trong suốt quá trình tư duy. Nhờ đó mà quá trình làm việc trở nên hiệu quả hơn, không còn là câu chuyện đúng sai mà là cùng nhìn vấn đề theo một cách, từ đó dễ dàng đạt được sự đồng thuận và tạo ra kết quả tốt nhất.

Tư duy chiến lược – Bước chuyển mình cần thiết

Khi gặp một vấn đề, suy nghĩ đầu tiên của mình là làm sao để giải quyết vấn đề này (giải pháp là gì, cần làm gì và làm cách nào). Chính lối mòn tư duy luôn tập trung vào thực thi khiến mình gặp không ít khó khăn trong môn học.

Những nhận xét rất thẳng và thật từ ban huấn luyện: “nghĩ nhỏ vậy”, “không nghĩ lớn hơn”, “mơ mộng hơn chút”, “hãy suy nghĩ ở tầng chiến lược” – khiến mình chững lại đôi chút và không khỏi suy nghĩ về những thứ “lớn” hơn mình đang bỏ qua vì những bó buộc trong tư duy của bản thân.

Mình bắt đầu đặt câu hỏi “vì sao”: vì sao tổ chức tồn tại, vì sao phải chuyển đổi số, vì sao nó cần thiết lúc này,… Thay đổi góc nhìn giúp mình thấy được mối liên hệ giữa công việc của mình với mục tiêu lớn hơn của tổ chức, của chiến lược kinh doanh và chiến lược số.

Với vai trò mới – người xây dựng chiến lược – mình bớt đi sự lo lắng về việc tìm câu trả lời “how”, không bị bó buộc ở khả năng của bản thân, mình đặt mình vào vị thế của cả tổ chức và suy nghĩ về những gì tổ chức muốn hướng tới, năng lực gì cần được phát triển, những gì cần tập trung trong giai đoạn tới.

Thay đổi tư duy không phải là chuyện một sớm một chiều, nhưng đây là bước đi đầu tiên cũng là điều giá trị nhất mình nhận được qua môn học này.

Tác giả: Nguyễn Tri Hoàng Anh – Hạt giống mùa 9

Đơn vị công tác: GEEK Up

Vị trí: Product Solution Manager

Tư duy chiến lược là gì với người làm công nghệ?

Tư duy chiến lược là khả năng nhìn một vấn đề trong bức tranh lớn của tổ chức: vấn đề đó phục vụ mục tiêu nào, đánh đổi những gì và tạo ra giá trị cho ai. Với người làm công nghệ, đây là bước chuyển từ câu hỏi “dùng công nghệ gì để làm” sang câu hỏi “làm điều này để tổ chức đạt được gì”.

Trong hành trình của anh Hoàng Anh, sự thay đổi ấy thể hiện rất rõ: từ thói quen lao ngay vào giải pháp, anh bắt đầu đặt câu hỏi vì sao tổ chức tồn tại, vì sao khách hàng chọn sản phẩm, vì sao một sáng kiến nên được ưu tiên. Đó chính là nền móng của tư duy chiến lược mà môn Digital & IT Strategy hướng tới.

Điều đáng chú ý là thay đổi này không đến từ việc học thêm một công nghệ mới, mà từ việc thay đổi góc nhìn. Cùng một bài toán, người có tư duy chiến lược sẽ hỏi thêm về khách hàng, về đối thủ, về nguồn lực và về những gì tổ chức sẵn sàng đánh đổi trước khi chọn giải pháp.

Từ người làm giải pháp đến người xây dựng chiến lược

Điểm xuất phát. Người làm giải pháp bắt đầu từ yêu cầu được giao; người có tư duy chiến lược bắt đầu từ mục tiêu của tổ chức và tự hỏi yêu cầu đó có thực sự phục vụ mục tiêu hay không.

Thước đo thành công. Người làm giải pháp đo bằng việc hệ thống chạy đúng, đúng hạn; người xây dựng chiến lược đo bằng kết quả kinh doanh mà hệ thống tạo ra.

Cách giao tiếp. Người làm giải pháp nói ngôn ngữ kỹ thuật; người có tư duy chiến lược trình bày vấn đề logic, gắn với lợi ích và rủi ro để lãnh đạo nghiệp vụ cùng ra quyết định.

Cách làm việc nhóm. Người làm giải pháp chia việc để hoàn thành nhanh; người xây dựng chiến lược dành thời gian để cả nhóm hiểu chung vấn đề, vì bất đồng hôm nay là chi phí rẻ hơn thất bại ngày mai.

Lộ trình 4 bước rèn tư duy chiến lược cho người làm công nghệ

Bước 1 – Hiểu tổ chức trước khi hiểu hệ thống. Đọc chiến lược kinh doanh, báo cáo kết quả, nói chuyện với khối nghiệp vụ để biết tổ chức kiếm tiền và tạo giá trị ở đâu. Tư duy chiến lược không thể hình thành nếu chỉ nhìn qua lăng kính kỹ thuật.

Bước 2 – Đặt câu hỏi “vì sao” cho mọi yêu cầu. Mỗi yêu cầu mới đều có thể truy ngược về một mục tiêu kinh doanh. Khi không truy được, đó là tín hiệu để trao đổi lại với người đề xuất thay vì làm ngay.

Bước 3 – Trình bày bằng ngôn ngữ của người ra quyết định. Chuyển đề xuất kỹ thuật thành lợi ích, chi phí, rủi ro và lựa chọn thay thế. Đây là kỹ năng mà anh Hoàng Anh rèn được qua những nhận xét thẳng thắn của Ban huấn luyện, và là biểu hiện rõ nhất của tư duy chiến lược.

Bước 4 – Nhìn lại bằng kết quả, không chỉ bằng tiến độ. Sau mỗi dự án, hỏi xem tổ chức đã đạt được gì so với mục tiêu ban đầu. Thói quen nhìn lại này giúp tư duy chiến lược được củng cố qua từng chu kỳ làm việc.

Thuật ngữ liên quan đến tư duy chiến lược

Chiến lược số (digital strategy): định hướng dùng công nghệ số để thay đổi cách tổ chức tạo giá trị cho khách hàng và vận hành nội bộ.

Chiến lược CNTT (IT strategy): kế hoạch xây dựng và vận hành năng lực công nghệ để phục vụ chiến lược kinh doanh và chiến lược số của tổ chức.

Tầm nhìn (vision): hình ảnh tương lai mà tổ chức muốn đạt tới; là điểm xuất phát của mọi tư duy chiến lược.

Bên liên quan (stakeholder): những cá nhân, bộ phận chịu tác động hoặc có ảnh hưởng tới một sáng kiến; hiểu họ là điều kiện để chiến lược được thực thi.

Muốn hiểu chiến lược chuyển đổi số khác chiến lược CNTT thế nào, đọc thêm cẩm nang chiến lược chuyển đổi số dành cho người lãnh đạo.

Câu hỏi thường gặp về tư duy chiến lược

Tư duy chiến lược có rèn được không hay là năng khiếu?

Rèn được. Như chia sẻ của anh Hoàng Anh, thay đổi đến từ thói quen đặt câu hỏi “vì sao”, từ phản hồi thẳng thắn của huấn luyện viên và từ việc thực hành trên bài toán thật của chính tổ chức mình.

Môn Digital & IT Strategy (DITS) giúp gì cho tư duy chiến lược?

DITS trang bị kiến thức và phương pháp xây dựng chiến lược số, chiến lược công nghệ cho một tổ chức. Quan trọng hơn, học viên làm việc theo nhóm trên một tình huống doanh nghiệp cụ thể, nên phải liên tục kết nối lựa chọn công nghệ với mục tiêu kinh doanh.

Người làm kỹ thuật lâu năm có cần tư duy chiến lược không?

Càng lên vị trí lãnh đạo, tư duy chiến lược càng quan trọng. Một trưởng nhóm kỹ thuật giỏi giải quyết bài toán được giao; một lãnh đạo công nghệ giỏi chọn đúng bài toán cần giải cho tổ chức.

Có khung tham khảo nào để nối chiến lược kinh doanh với công nghệ?

Một khung phổ biến là TOGAF của The Open Group, trong đó giai đoạn đầu tiên là xây dựng tầm nhìn kiến trúc gắn với mục tiêu kinh doanh. Dù không áp dụng trọn khung, tinh thần “bắt đầu từ mục tiêu” vẫn là điểm chung của tư duy chiến lược.

Làm sao luyện tư duy chiến lược trong công việc hằng ngày?

Trước mỗi đề xuất, hãy viết ra một câu trả lời cho câu hỏi “việc này giúp tổ chức đạt mục tiêu nào?”. Sau mỗi dự án, nhìn lại kết quả kinh doanh thay vì chỉ nhìn tiến độ. Và tìm một môi trường có người phản biện thẳng thắn, như cách Ban huấn luyện đã làm với anh Hoàng Anh.

Teamwork liên quan gì đến tư duy chiến lược?

Chiến lược chỉ có giá trị khi cả đội ngũ cùng hiểu và cùng thực hiện. Những bất đồng trong nhóm học DITS mà anh Hoàng Anh kể lại là cơ hội luyện cách lắng nghe, thống nhất mục tiêu và phân vai – những năng lực mà người có tư duy chiến lược cần khi dẫn dắt đội ngũ thật.

Bao lâu thì thấy tư duy chiến lược thay đổi?

Như anh Hoàng Anh chia sẻ, thay đổi tư duy không phải chuyện một sớm một chiều. Dấu hiệu đầu tiên thường là cách mình đặt câu hỏi và cách mình trình bày vấn đề; kết quả rõ hơn đến khi các quyết định của mình bắt đầu gắn với mục tiêu chung của tổ chức.

VỀ TÁC GIẢ

Nguyễn Tri Hoàng Anh

Product Solution Manager · GEEK Up

Xem hồ sơ thành viên →