Chuyển đổi số và chiến lược CNTT

Chiến lược chuyển đổi số là gì? Đó là kế hoạch dài hạn cho biết tổ chức sẽ dùng công nghệ số để tạo ra giá trị mới như thế nào: phục vụ khách hàng ra sao, vận hành khác đi thế nào, và ai dẫn dắt. Khác với một dự án công nghệ, chiến lược chuyển đổi số bắt đầu từ mục tiêu kinh doanh và năng lực con người.

Vì sao chuyển đổi số cần một chiến lược, không chỉ là dự án công nghệ?

Nhiều tổ chức bắt đầu chuyển đổi số bằng việc mua phần mềm mới. Vài năm sau, họ có nhiều hệ thống hơn nhưng cách làm việc gần như không đổi. Lý do thường nằm ở chỗ thiếu một chiến lược chuyển đổi số: không ai trả lời rõ tổ chức muốn tạo ra giá trị gì, cho ai, và theo thứ tự nào.

Chuyển đổi số chạm tới mô hình kinh doanh, quy trình, dữ liệu, văn hoá và con người. Như bài chuyển đổi số không chỉ là giải pháp công nghệ chỉ ra, công nghệ chỉ là phương tiện. Bài số hoá và chuyển đổi số cũng cho thấy số hoá quy trình cũ khác xa việc thay đổi cách tổ chức tạo ra giá trị.

Một chiến lược chuyển đổi số tốt giúp người lãnh đạo trả lời ba câu hỏi: tổ chức đang ở đâu, muốn đến đâu, và đi bằng con đường nào với nguồn lực có hạn.

Chiến lược chuyển đổi số và chiến lược CNTT khác nhau thế nào?

Chiến lược chuyển đổi số là chiến lược của cả tổ chức: thay đổi mô hình kinh doanh, trải nghiệm khách hàng và cách vận hành nhờ công nghệ số. Người chịu trách nhiệm cuối cùng là ban lãnh đạo cấp cao.

Chiến lược CNTT là kế hoạch xây dựng và vận hành năng lực công nghệ – hạ tầng, ứng dụng, dữ liệu, an ninh, đội ngũ – để hiện thực hoá chiến lược chuyển đổi số và chiến lược kinh doanh.

Hai chiến lược phải được hoạch định cùng nhau. Đó là lý do chủ đề chuyển đổi số và chiến lược CNTT (Digital & IT Strategy – DITS) được đưa vào hành trình huấn luyện. Các Hạt giống chia sẻ trải nghiệm ở những bài như IT Strategy & Digital Transformation – chiếc la bàn định hướng, DITS – không chỉ là chiến lược số mà là hệ tư duy, bước ra khỏi vùng an toàn, điều tôi thực sự học được từ môn DITS và từ người làm giải pháp đến tư duy chiến lược.

Xây dựng chiến lược chuyển đổi số gồm những bước nào?

Không có một công thức chung cho mọi tổ chức, nhưng một chiến lược chuyển đổi số thường đi qua 6 bước dưới đây. Mỗi bước đều có bài viết chuyên sâu của các Hạt giống để bạn đọc tiếp.

Bước 1 – Xác định tầm nhìn chuyển đổi số. Mô tả tổ chức sẽ tạo ra giá trị khác đi như thế nào trong 3–5 năm tới. Xem thêm tầm nhìn chuyển đổi số.

Bước 2 – Đánh giá mức độ sẵn sàng. Đo con người, quy trình, văn hoá, lãnh đạo và công nghệ để biết điểm xuất phát. Tham khảo mô hình đánh giá mức độ sẵn sàng chuyển đổi số với 6 trụ cột, 29 tiêu chí.

Bước 3 – Đặt mục tiêu theo kết quả. Mục tiêu của chiến lược chuyển đổi số nên đo bằng thay đổi hành vi khách hàng và kết quả kinh doanh, không chỉ bằng số dự án hoàn thành. Xem đặt mục tiêu theo outcome.

Bước 4 – Thiết kế kiến trúc mục tiêu. Kiến trúc doanh nghiệp giúp nối chiến lược với hệ thống, dữ liệu và quy trình. Đọc Enterprise Architecture – “bản quy hoạch” cho doanh nghiệp và lộ trình trở thành Solution Architect.

Bước 5 – Lập lộ trình và ưu tiên. Chia chiến lược chuyển đổi số thành các giai đoạn, gắn mỗi sáng kiến với nguồn lực và chỉ số đo lường; bắt đầu từ những nơi tạo giá trị sớm.

Bước 6 – Quản trị, đo lường và cải tiến. Theo dõi tiến độ và kết quả định kỳ, điều chỉnh khi thị trường hay công nghệ thay đổi. Chiến lược chuyển đổi số là kế hoạch sống, không phải tài liệu đóng khung.

Ai dẫn dắt chiến lược chuyển đổi số?

Chiến lược chuyển đổi số chỉ thành công khi có người dẫn dắt đủ tầm. Bài khi chuyển đổi số thiếu người dẫn dắt cho thấy nhiều dự án dừng lại vì không ai đủ thẩm quyền kết nối kinh doanh với công nghệ.

Người đứng đầu doanh nghiệp giữ vai trò quyết định – xem vai trò quản lý kinh doanh trong chuyển đổi. Bên cạnh đó là vị trí giám đốc chuyển đổi số, CIO hay người đứng đầu CNTT – những người ngồi ở “ghế nóng” chuyển đổi, chuyển chức năng CNTT từ hỗ trợ sang dẫn dắt.

Đó cũng là lý do hành trình Hạt Giống Lãnh Đạo Số tập trung vào người làm công nghệ muốn bước lên bàn chiến lược: hiểu mô hình kinh doanh, cùng ban lãnh đạo hoạch định chiến lược chuyển đổi số và dẫn dắt đội ngũ thực thi.

Chủ đề “Chuyển đổi số và chiến lược CNTT” trong hành trình Hạt Giống Lãnh Đạo Số

Đây là một chủ đề MỚI của chương trình huấn luyện “Hạt Giống Lãnh Đạo Số” mùa 8 năm 2024.

Tên chủ đề nghe rất kêu.

Chủ đề sẽ giúp các Hạt giống phát triển năng lực:

• Hiểu đầy đủ về chuyển đổi số, các mô hình chuyển đổi số.
• Cách thức hoạch định, cùng hoạch định chiến lược chuyển đổi số theo đặc thù ngành.
• Cách thức tham gia dẫn dắt chuyển đổi số cùng với lãnh đạo cấp cao của tổ chức.
• Hướng tiếp cận hoạch định chiến lược CNTT thích ứng với chiến lược chuyển đổi của tổ chức.
• Hướng tiếp cận để hoạch định, tổ chức lại hệ thống quản lý một cách phù hợp để triển khai các công nghệ nổi trội.
• Cách thức thực hiện quản trị từ đo lường, giám sát và cải tiến trong các dự án chuyển đổi và kế hoạch chuyển đổi.

Khoảng 4 năm trước. Người người nói về chuyển đổi số, nhà nhà nói chuyển đổi số, các cộng động, hiệp hội đua nhau chia sẻ về chuyển đổi số. Thú vị hơn các công ty cung cấp giải pháp phần mềm đều đổi thành đơn vị tư vấn chuyển đổi số.

Nhưng sau đại dịch mang tên Covid-19 thì mọi thứ đã khác. Chuyển đổi số không còn là “Xu hướng – Trends”. Và rất nhiều chuyên gia, doanh nghiệp lớn đều thừa nhận “Covid-19” chính là tác nhân thúc đẩy chuyển đổi số mạnh mẽ.

Ngay bây giờ, rất nhiều tổ chức lớn trên thế giới đã đưa ra các Khung hướng dẫn – Frameworks hẳn hoi. Đây là nỗ lực chuyển đổi mạnh mẽ từ các doanh nghiệp hàng đầu trên thế giới đã được các tổ chức tổ chức lại một bộ hướng dẫn để thực hành. Đây là một điểm quá tốt cho người hay đi sau như các doanh nghiệp Việt chúng ta.

Mà đã chuyển đổi số thì lại liên quan đến chức năng CNTT. Chức năng này lâu nay vẫn có xu hướng hoạt động thiên về vận hành hệ thống nặng về kỹ thuật.

Nhưng với bài toán chuyển đổi số của doanh nghiệp thì chức năng CNTT trở nên quan trọng. Cần đôn từ vị thế nhiều khi “follow” thành “Strategic Partnership” với các chức năng khác trong công ty.

Trách nhiệm lớn lao ấy lại đặt trên vai lãnh đạo, quản lý của chức năng CNTT. Chuyển hoá từ người có thiên hướng “follow” trở thành người tham gia dẫn dắt chuyển đổi trong 1 thời gian ngắn liệu có dễ?

Không dễ tí nào!

Nhưng đây có phải là cơ hội tốt để nâng cao vị thế của chức năng CNTT, và vị thế người lãnh đạo, quản lý CNTT không?

Câu trả lời là “CÓ”.

Lãnh đạo của công ty cần người đứng đầu CNTT có khả năng:

• Hiểu được mô hình kinh doanh, nói ngôn ngữ kinh doanh với người kinh doanh.
• Xây dựng mối quan hệ chiến lược với ban giám đốc và giám đốc các bộ phận.
• Thấy rõ vấn đề của kinh doanh cần chuyển đổi để duy trì lợi thế và gia tăng lợi thế cạnh tranh mới.
• Tham gia tích cực, đóng góp tích cực trong hoạch định chiến lược chuyển đổi.
• Tư vấn cho ban giám đốc các đề xuất công nghệ với công nghệ nổi trội vào hệ thống quản lý, kinh doanh.
• Xây dựng chiến lược CNTT alignment với chiến lược chuyển đổi và kinh doanh.
• Xây dựng đội ngũ làm giải pháp CNTT cởi mở hơn, phối hợp chặt chẽ hơn với nghiệp vụ, linh hoạt hơn với các tình huống phát sinh trong dự án số.
• Xây dựng đội ngũ vận hành thích ứng nhanh với hoạt động kinh doanh, tạo ra những trải nghiệm dịch vụ số vượt trội.

Để đáp ứng được kỳ vọng trên từ lãnh đạo cấp cao là một thách thức lớn. Người đứng đầu CNTT cần gia tăng khả năng học hỏi nhanh, làm việc và thích ứng. Trong network All Stars (cộng đồng các Hạt sau CIO Coaching) của chúng tôi, các Hạt giống đã và đang chuyển đổi mạnh mẽ để nắm bắt cơ hội vàng này.

Chương trình huấn luyện “Hạt Giống Lãnh Đạo Số” có thiết kế riêng 1 chủ đề “Chuyển đổi số và Chiến lược CNTT” để giúp bạn chuyển đổi, bên cạnh đó còn có các chủ đề khác bổ trợ.

Chương trình hoàn toàn miễn phí (vì chúng tôi là tổ chức phi-lợi-nhuận), nhưng bao vui, giá trị đong đầy và kết nối với những quản lý, Lãnh Đạo Số rất tài năng, chuyên nghiệp.

Cao Trần – Coach, Kiêm trưởng ban truyền thông.

Câu hỏi thường gặp về chiến lược chuyển đổi số

Chiến lược chuyển đổi số là gì?

Là kế hoạch dài hạn mô tả cách tổ chức dùng công nghệ số để thay đổi mô hình kinh doanh, trải nghiệm khách hàng và cách vận hành, kèm lộ trình, nguồn lực và người dẫn dắt.

Xây dựng chiến lược chuyển đổi số như thế nào?

Thường đi qua 6 bước: xác định tầm nhìn, đánh giá mức độ sẵn sàng, đặt mục tiêu theo kết quả, thiết kế kiến trúc mục tiêu, lập lộ trình ưu tiên, và quản trị – đo lường – cải tiến liên tục.

Chuyển đổi số và chiến lược CNTT liên quan thế nào?

Chiến lược chuyển đổi số đặt ra đích đến cho cả tổ chức; chiến lược CNTT xây năng lực công nghệ để đi tới đích đó. Hai chiến lược cần được hoạch định cùng nhau.

Ai chịu trách nhiệm chiến lược chuyển đổi số?

Ban lãnh đạo cấp cao chịu trách nhiệm cuối cùng. CIO, giám đốc chuyển đổi số hay người đứng đầu CNTT là người cùng hoạch định và dẫn dắt thực thi.

Vì sao nhiều chiến lược chuyển đổi số thất bại?

Thường do coi chuyển đổi số là dự án công nghệ, thiếu người dẫn dắt, bỏ qua mức độ sẵn sàng của con người và văn hoá, hoặc không đo lường kết quả kinh doanh.

Doanh nghiệp nhỏ có cần chiến lược chuyển đổi số không?

Có, nhưng ở quy mô gọn hơn: một tầm nhìn rõ ràng, vài ưu tiên tạo giá trị sớm và cách đo lường đơn giản giúp doanh nghiệp nhỏ tránh đầu tư dàn trải.

Người làm CNTT cần năng lực gì để tham gia hoạch định chiến lược chuyển đổi số?

Hiểu mô hình kinh doanh, tư duy chiến lược, khả năng giao tiếp với lãnh đạo nghiệp vụ, và kiến thức về kiến trúc, quản trị dự án chuyển đổi – đúng những năng lực chủ đề DITS hướng tới.

VỀ TÁC GIẢ

Trần Công Cao

CEO · Apex Global Corporation

Xem hồ sơ thành viên →