TÓM TẮT Ý CHÍNH
- Học Enterprise Data Management (EDM) bắt đầu từ những câu hỏi tưởng như đơn giản: dữ liệu là gì, quản lý là gì, quản trị là gì.
- Câu hỏi về dữ liệu nên đi theo chuỗi Strategy → Business Capability → Data Requirement → … → Technology; công nghệ là kết quả của chuỗi câu hỏi phía trước.
- Thay vì chuyển từ IT-driven sang Business-driven, tác giả tin vào cách tiếp cận Business – IT cùng kiến tạo (co-create).
- Thử thách lớn nhất không nằm ở chọn Data Platform, mà ở việc Business và IT cùng nhìn về một bài toán, cùng một ngôn ngữ.
Trước đây, công việc của tôi không tập trung nhiều vào Data. Tôi có tiếp xúc với dữ liệu trong quá trình làm các hệ thống, ứng dụng hay các bài toán chuyển đổi số, nhưng phần lớn vẫn nhìn Data như một thành phần phục vụ cho hệ thống. Vì vậy, khi bắt đầu EDM, tôi vừa háo hức vì được bước vào một vùng kiến thức tương đối mới với mình, vừa có chút lo lắng vì cảm giác đây là một chủ đề rất rộng.
Và ngay từ những buổi đầu tiên, tôi đã nhận ra có lẽ mình phải bắt đầu từ những điều cơ bản hơn rất nhiều so với tưởng tượng. Coach Cường không bắt đầu bằng những khái niệm quá phức tạp. Anh hỏi chúng tôi những câu tưởng như rất đơn giản:
“Dữ liệu là gì?”
“Quản lý là gì?”
“Quản trị là gì?”
Nghe qua, tôi nghĩ đây đều là những từ mình đã sử dụng rất nhiều trong công việc và chắc chắn phải hiểu. Nhưng khi phải tự định nghĩa, rồi tiếp tục trả lời những câu hỏi xoáy sâu hơn vào bản chất và sự khác nhau giữa chúng, tôi mới nhận ra: quen thuộc với một từ không có nghĩa là mình thực sự hiểu nó.
Cảm giác ấy ban đầu hơi bối rối, nhưng sau đó lại trở thành sự tò mò rất lớn.
Tôi đã bắt tay vào tìm hiểu EDM một cách bài bản hơn. Nếu thực sự muốn xây dựng năng lực quản lý dữ liệu tại chính tổ chức của mình thì cần những năng lực gì? Cần những vị trí nào? Data Governance nên bắt đầu từ đâu? Master Data Management có thể giải quyết vấn đề gì? Và quan trọng hơn, đội ngũ của tôi cần hiểu những gì để có thể cùng nhau xây dựng được năng lực đó?
Ở tuần 2, khi đứng trước Bizcase, phản xạ của tôi vẫn đặt các câu hỏi theo hướng: Data Platform sẽ xây như thế nào? Database thiết kế ra sao? Dữ liệu tích hợp bằng cách nào? Sử dụng công nghệ hay công cụ gì?
Tuy nhiên, sau 4 tuần cùng thảo luận và làm việc với Team NorthStar và BHL, tôi bắt đầu thấy những câu hỏi đó có thể đang đến quá sớm.
Nếu chưa hiểu chiến lược của tổ chức đang hướng tới đâu, chưa biết Business cần hình thành những capability nào, thì làm sao biết mình thực sự cần dữ liệu gì?
Tôi bắt đầu nhìn bài toán theo một chiều khác:
Strategy → Business Capability → Data Requirement → Data Architecture → Data Flow/Data Domain → Data Modeling → Data Integration → Storage/Technology.
Công nghệ vẫn rất quan trọng. Nhưng công nghệ nên là kết quả của một chuỗi những câu hỏi phía trước, chứ không phải nơi câu chuyện bắt đầu.
Điều này cũng khiến tôi nhìn lại cách Business và IT làm việc với nhau.
Tôi không nghĩ câu trả lời đơn giản là chuyển từ IT-driven sang Business-driven. Nếu Business chỉ đưa requirement còn IT nhận về thực hiện, chúng ta vẫn đang đứng ở hai phía của một đường ranh giới. Ngược lại, nếu IT nhìn thấy một công nghệ hay rồi xây dựng trước và sau đó mới tìm bài toán để áp dụng, khoảng cách ấy thậm chí còn lớn hơn.
Điều tôi bắt đầu tin hơn là cách tiếp cận Business – IT Co-create.
Business hiểu mục tiêu, khách hàng, quy trình và những vấn đề cần giải quyết. IT hiểu hệ thống, dữ liệu, kiến trúc và khả năng mà công nghệ có thể mang lại. Hai bên cần cùng tham gia từ lúc xác định vấn đề, cùng đặt câu hỏi về capability, cùng xác định data requirement và cùng tạo ra lời giải.
Tôi nhận ra rằng nếu muốn xây dựng năng lực dữ liệu thực sự trong tổ chức, thử thách lớn có thể không nằm ở việc lựa chọn một Data Platform hay thiết kế một kiến trúc thật đẹp. Khó hơn là làm sao để những người làm Business và những người làm IT có thể cùng nhìn về một bài toán, cùng sử dụng một ngôn ngữ và cùng hiểu dữ liệu đang phục vụ cho năng lực kinh doanh nào.
Sau EDM, tôi không cảm thấy mình có ít câu hỏi hơn. Ngược lại, tôi có nhiều câu hỏi hơn trước. Nhưng có lẽ điều khác biệt là những câu hỏi ấy đã thay đổi. Thay vì bắt đầu bằng:
“Chúng ta sẽ xây Data Platform như thế nào?”
Tôi muốn bắt đầu bằng:
“Business đang cần năng lực gì, dữ liệu có thể giúp tạo ra năng lực đó như thế nào, và Business cùng IT sẽ làm điều đó ra sao?”
Nguyễn Trung Kiên – Hạt giống SS10 HN.
GHI CHÚ CỦA BAN BIÊN TẬP
Enterprise Data Management (EDM) là quản lý dữ liệu ở cấp doanh nghiệp: tập hợp các năng lực, vai trò và quy trình giúp tổ chức quản lý dữ liệu như một tài sản, gồm quản trị dữ liệu (Data Governance), dữ liệu chủ (Master Data Management), chất lượng dữ liệu, kiến trúc và tích hợp dữ liệu. Đây là một trong các chủ đề huấn luyện của chương trình Hạt Giống Lãnh Đạo Số.
Chuỗi câu hỏi mà tác giả rút ra đi từ trên xuống: chiến lược của tổ chức quyết định doanh nghiệp cần những năng lực kinh doanh (business capability) nào; năng lực đó cần dữ liệu gì; rồi mới đến kiến trúc, mô hình, tích hợp và cuối cùng là công nghệ lưu trữ. Đọc theo chiều này, câu hỏi “xây Data Platform thế nào” trở thành bước cuối, không phải bước đầu. Đây cũng là cách nhìn mà người lãnh đạo công nghệ cần khi trao đổi với khối kinh doanh: bắt đầu từ năng lực họ cần tạo ra, không bắt đầu từ công cụ.
Câu hỏi thường gặp
Enterprise Data Management (EDM) là gì?
EDM là quản lý dữ liệu ở cấp doanh nghiệp: các năng lực, vai trò và quy trình giúp tổ chức quản lý dữ liệu như một tài sản, gồm quản trị dữ liệu, dữ liệu chủ, chất lượng, kiến trúc và tích hợp dữ liệu.
Xây dựng năng lực dữ liệu nên bắt đầu từ đâu?
Theo trải nghiệm của tác giả, nên bắt đầu từ chiến lược của tổ chức và những năng lực kinh doanh cần hình thành, rồi mới xác định yêu cầu dữ liệu, kiến trúc và cuối cùng là công nghệ.
Business – IT co-create khác Business-driven thế nào?
Business-driven vẫn có thể là kinh doanh đưa yêu cầu, IT nhận về làm. Co-create là hai bên cùng tham gia từ lúc xác định vấn đề, cùng đặt câu hỏi về năng lực, cùng xác định yêu cầu dữ liệu và cùng tạo ra lời giải.
Tham khảo & đọc thêm
- Fintech Architecture: Từ Data Pipeline đến Agentic Data Infrastructure — góc nhìn kiến trúc dữ liệu khi doanh nghiệp đưa AI vào vận hành.
- Từ order taker đến đối tác chiến lược — cùng tinh thần Business và IT cùng tìm lời giải, nhìn từ chủ đề BRM.
- Khi EA trở thành ngôn ngữ chung về chiến lược và giá trị — cách kiến trúc doanh nghiệp nối chiến lược với năng lực kinh doanh.
- Phương pháp huấn luyện lãnh đạo số — học từ bài toán thật như cách tác giả làm với Bizcase.
VỀ TÁC GIẢ
PGĐ Ban Phát triển Ứng dụng và Chuyển đổi số · TC Group · Hạt giống mùa 10 Hà Nội
Nguồn: Digital Leaders Publishing Club — bài gốc (tác giả: Nguyễn Trung Kiên). Bản quyền thuộc tác giả gốc.
