TRẢ LỜI NHANH
Customer journey trong ITSM là gì? Customer journey trong ITSM là cách nhìn toàn bộ hành trình của khách hàng với dịch vụ CNTT, từ lúc khám phá nhu cầu đến khi giá trị được hiện thực hóa. ITIL 4 (Drive Stakeholder Value) chia hành trình thành 7 giai đoạn: Explore, Engage, Offer, Agree, Onboard, Co-create và Realise, để IT thiết kế dịch vụ theo từng điểm chạm thay vì chỉ giải bài toán kỹ thuật.
TÓM TẮT Ý CHÍNH
- ITIL 4 nhấn mạnh việc đồng tạo giá trị (co-creation of value) giữa nhà cung cấp dịch vụ CNTT và khách hàng, không chỉ quản lý quy trình nội bộ.
- Customer journey trong ITSM gồm 7 giai đoạn, không nhất thiết theo thứ tự và có thể đan xen.
- Coaching trong ITSM giúp người làm IT chuyển từ tư duy kỹ thuật sang tư duy dịch vụ.
- Trước khi học, tác giả thường đưa ngay giải pháp công nghệ (CRM, ERP) mà chưa xét toàn bộ hành trình khách hàng.
- Bài học lớn nhất: trong tổ chức số, trải nghiệm số không tốt đồng nghĩa với mất khách hàng vào tay đối thủ.
Bài viết là bài thu hoạch của anh Phạm Xuân Hoà, học viên Hạt giống lãnh đạo số mùa 8 tại Hà Nội, sau chủ đề huấn luyện Quản trị dịch vụ CNTT (ITSM). Ban biên tập giữ nguyên nội dung của tác giả, bổ sung phần tóm tắt, câu hỏi thường gặp và tài liệu đọc thêm.

Bối cảnh: ITSM và customer journey trong thời đại số
Trong thời đại số hóa và chuyển đổi doanh nghiệp mạnh mẽ, IT Service Management (ITSM) không chỉ đơn thuần là một hệ thống quản lý dịch vụ CNTT mà còn là một nền tảng quan trọng giúp tổ chức tạo ra giá trị thực sự. ITIL 4 nhấn mạnh việc co-creation of value (đồng tạo giá trị) giữa nhà cung cấp dịch vụ và khách hàng, thay vì chỉ tập trung vào quản lý quy trình nội bộ.
Chương trình huấn luyện tôi tham gia tập trung vào CIO Coaching – phương pháp huấn luyện giúp các CIO và đội ngũ IT định hình tư duy lãnh đạo chiến lược, cải tiến dịch vụ và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Một trong những phương pháp quan trọng trong ITIL 4 là customer journey, giúp doanh nghiệp hiểu rõ hành trình khách hàng từ lúc tiếp cận dịch vụ đến khi giá trị được hiện thực hóa.
Thông qua ITIL 4: Drive Stakeholder Value, chúng tôi được hướng dẫn cách áp dụng mô hình 7 giai đoạn của customer journey vào ITSM, từ đó xây dựng chiến lược nâng cao giá trị dịch vụ CNTT và đào tạo đội ngũ IT theo hướng lấy khách hàng làm trung tâm.
Coaching trong ITSM
Coaching là phương pháp huấn luyện nhằm giúp các hạt giống lãnh đạo CNTT:
- Dẫn dắt đội ngũ IT theo hướng chiến lược thay vì chỉ tập trung vào vận hành kỹ thuật.
- Tích hợp CNTT vào chiến lược kinh doanh, tạo ra giá trị thực sự cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp số.
- Áp dụng tư duy dịch vụ (service-oriented thinking) thay vì chỉ quan tâm đến hệ thống và công nghệ.
Khung huấn luyện CIO Coaching mà chương trình sử dụng gồm 4 bước:
- Xác định mục tiêu – hiểu rõ yêu cầu của doanh nghiệp và mục tiêu dịch vụ.
- Hiện thực hóa – phân tích hiện trạng, xác định vấn đề cần cải thiện.
- Phương án cải tiến – xây dựng kế hoạch cải thiện dựa trên customer journey.
- Đánh giá và tối ưu hóa – đo lường hiệu quả và tinh chỉnh quy trình.
7 giai đoạn của customer journey trong ITSM theo ITIL 4
Theo ITIL 4, customer journey trong ITSM gồm 7 giai đoạn chính:
Giai đoạn 1: Explore – khám phá giá trị
- Xác định nhu cầu của khách hàng, nghiên cứu thị trường và đối tượng sử dụng dịch vụ CNTT.
- Định vị dịch vụ CNTT theo nhu cầu khách hàng thay vì chỉ tập trung vào hiệu suất nội bộ.
Giai đoạn 2: Engage – tương tác và xây dựng quan hệ
- CIO phải huấn luyện đội ngũ IT cải thiện kỹ năng giao tiếp với khách hàng, cả nội bộ và bên ngoài.
- Phương pháp huấn luyện nhấn mạnh việc tạo niềm tin và sự kết nối giữa đội IT và người dùng.
Giai đoạn 3: Offer – định hình dịch vụ
- Xây dựng dịch vụ CNTT phù hợp với nhu cầu khách hàng, đảm bảo dịch vụ linh hoạt và dễ sử dụng.
- Tập trung vào kỹ năng lắng nghe khách hàng và đề xuất giải pháp giá trị cao.
Giai đoạn 4: Agree – thỏa thuận và cam kết
- Đàm phán SLA (Service Level Agreement) để kỳ vọng của khách hàng phù hợp với khả năng cung cấp dịch vụ.
- Đội ngũ IT hiểu rõ cách thiết lập cam kết dịch vụ hợp lý.
Giai đoạn 5: Onboard – hỗ trợ khách hàng tiếp cận dịch vụ
- Cải thiện trải nghiệm khách hàng trong quá trình khởi tạo tài khoản, sử dụng hệ thống ITSM.
- Tập trung vào hướng dẫn và hỗ trợ khách hàng nhanh chóng thích nghi với dịch vụ.
Giai đoạn 6: Co-create – đồng sáng tạo giá trị
- IT không chỉ cung cấp dịch vụ mà còn hợp tác cùng khách hàng để nâng cao hiệu quả.
- Đội ngũ IT chủ động tối ưu hóa và cải tiến dịch vụ theo phản hồi khách hàng.
Giai đoạn 7: Realise – đo lường giá trị và cải thiện liên tục
- Đánh giá hiệu quả của dịch vụ CNTT và điều chỉnh dựa trên phản hồi của khách hàng.
Các giai đoạn này không nhất thiết theo thứ tự và có thể đan xen lẫn nhau trong hành trình trải nghiệm khách hàng. Điểm quan trọng là người thiết kế hành trình khách hàng cần bám vào hành trình thực để phân định các giai đoạn cho phù hợp và áp dụng các kỹ thuật vào từng giai đoạn.
Trước khóa huấn luyện: tư duy kỹ thuật trong tiếp cận ITSM
Trước khi tham gia chủ đề CIO Coaching và customer journey trong ITIL 4, tôi thường tiếp cận IT theo hướng kỹ thuật thuần túy, tập trung vào giải quyết các yêu cầu cụ thể của người dùng và khách hàng. Khi khách hàng gặp vấn đề hoặc có nhu cầu, tôi sẽ tìm giải pháp công nghệ phù hợp ngay lập tức mà chưa thực sự xem xét bài toán tổng thể trên hành trình khách hàng.
Ví dụ, khi một doanh nghiệp cần quản lý bán hàng, tôi nghĩ ngay đến việc triển khai CRM (Customer Relationship Management) mà không xem xét toàn bộ trải nghiệm khách hàng từ lúc tiếp cận sản phẩm đến sau khi mua hàng. Khi khách hàng cần quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh, tôi sẽ đề xuất ERP (Enterprise Resource Planning) mà chưa đặt câu hỏi liệu hệ thống này có tối ưu toàn bộ quy trình vận hành của họ hay không.
Điều này dẫn đến một số vấn đề:
- Các giải pháp đưa ra chỉ giải quyết tình huống cụ thể, không tối ưu hành trình tổng thể của khách hàng.
- Khách hàng có thể sử dụng hệ thống IT nhưng chưa chắc đã hài lòng với trải nghiệm tổng thể.
- Chúng tôi tập trung vào công nghệ mà chưa chú trọng cải thiện trải nghiệm khách hàng theo từng điểm chạm (touchpoint).
Thay đổi tư duy với customer journey
Sau khi tiếp cận mô hình customer journey trong ITIL 4, tôi có cái nhìn hoàn toàn khác về cách các doanh nghiệp lớn như Amazon, Apple, Google xây dựng chiến lược công nghệ lấy khách hàng làm trung tâm.
Tôi hiểu rằng customer obsession (nỗi ám ảnh về khách hàng) là một trong những nguyên tắc cốt lõi của các tập đoàn lớn như Amazon. Đây không chỉ là một khẩu hiệu mà là kim chỉ nam cho toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp. Họ không chỉ đơn giản cung cấp dịch vụ IT hay phần mềm, mà tối ưu trải nghiệm khách hàng trên từng điểm chạm trong hành trình.
Tôi đã hiểu rõ hơn về:
- Cách các công ty lớn phân tích hành trình khách hàng để mỗi điểm chạm đều mang lại giá trị tích cực.
- Cách đo lường sự hài lòng của khách hàng trên từng bước của hành trình để liên tục tối ưu.
- Tầm quan trọng của việc đồng bộ trải nghiệm khách hàng trên các nền tảng số khác nhau nhằm tăng hiệu quả kinh doanh.
Ứng dụng vào thực tế: hành trình số trong tổ chức
Một trong những bài học quan trọng nhất tôi rút ra là trong tổ chức số (digital organization), hành trình số của khách hàng (digital customer journey) chính là yếu tố then chốt để nâng cao lợi thế cạnh tranh.
Ngày nay, khách hàng có quá nhiều lựa chọn. Nếu trải nghiệm dịch vụ không ấn tượng ngay từ điểm chạm đầu tiên, họ sẽ nhanh chóng chuyển sang đối thủ cạnh tranh. Vì vậy, xây dựng hành trình số của khách hàng là cực kỳ quan trọng:
Trải nghiệm số không tốt = mất khách hàng vào tay đối thủ.
Ví dụ:
- Nếu ứng dụng di động của công ty chậm hoặc khó sử dụng, khách hàng sẽ tải ứng dụng của đối thủ ngay lập tức.
- Nếu hệ thống đặt hàng trực tuyến phức tạp, khách hàng sẽ không kiên nhẫn và rời bỏ dịch vụ.
- Nếu dịch vụ chăm sóc khách hàng không phản hồi nhanh chóng, khách hàng sẽ tìm đến nơi có dịch vụ tốt hơn.
Chủ đề huấn luyện đã giúp tôi hiểu rằng:
- CNTT không chỉ đơn thuần là giải quyết bài toán kỹ thuật, mà là tạo ra trải nghiệm số mượt mà, liền mạch cho khách hàng.
- Trải nghiệm khách hàng cần được thiết kế để “WOW” khách hàng ngay từ những bước đầu tiên và trong suốt hành trình.
- Không chỉ tập trung vào triển khai phần mềm, mà cần quan sát toàn bộ hành trình của khách hàng để đưa ra giải pháp tối ưu nhất.
Gợi ý của Ban biên tập: thử vẽ customer journey cho một dịch vụ IT nội bộ
- Chọn một dịch vụ cụ thể, ví dụ cấp tài khoản và thiết bị cho nhân viên mới.
- Liệt kê mọi điểm chạm người dùng đi qua, từ lúc biết mình cần dịch vụ đến lúc dùng được.
- Gắn mỗi điểm chạm vào một trong 7 giai đoạn, ghi lại chỗ người dùng phải chờ hoặc phải hỏi lại.
- Chọn một điểm nghẽn để cải tiến trước, và đo mức hài lòng trước, sau khi thay đổi.

Câu hỏi thường gặp về customer journey trong ITSM
Customer journey trong ITSM là gì?
Là toàn bộ hành trình tương tác giữa khách hàng (hoặc người dùng nội bộ) và nhà cung cấp dịch vụ CNTT, từ khi nhu cầu xuất hiện đến khi giá trị được hiện thực hóa. Nhìn theo hành trình giúp IT thiết kế dịch vụ quanh trải nghiệm, không chỉ quanh hệ thống.
7 giai đoạn customer journey theo ITIL 4 gồm những gì?
Gồm Explore (khám phá), Engage (tương tác), Offer (định hình dịch vụ), Agree (thỏa thuận), Onboard (tiếp cận dịch vụ), Co-create (đồng tạo giá trị) và Realise (hiện thực hóa, đo lường giá trị). Các giai đoạn có thể đan xen, không bắt buộc theo thứ tự.
ITIL 4 Drive Stakeholder Value là gì?
Đây là một học phần trong bộ ITIL 4 Managing Professional, tập trung vào cách nhà cung cấp dịch vụ tương tác với khách hàng và các bên liên quan để đồng tạo giá trị, xoay quanh mô hình customer journey.
Customer journey khác điểm chạm dịch vụ thế nào?
Điểm chạm (touchpoint) là từng lần khách hàng tiếp xúc với dịch vụ, như gửi ticket hay nhận email hướng dẫn. Customer journey là chuỗi các điểm chạm đó, nhìn liền mạch theo thời gian và theo mục tiêu của khách hàng.
Vì sao người làm IT cần tư duy customer journey?
Vì giải pháp đúng về kỹ thuật vẫn có thể thất bại nếu trải nghiệm tổng thể kém. Tư duy hành trình giúp IT đặt câu hỏi về toàn bộ quy trình của khách hàng trước khi đề xuất công nghệ như CRM hay ERP.
Tham khảo và đọc thêm
- IT cost center đến profit center (Hùng Lê, cùng chủ đề ITSM mùa 8)
- Change management trong ITIL: trải nghiệm cho gần 400 cửa hàng (Đặng Minh Giáp, cùng chủ đề ITSM mùa 8)
- Niềm tin trong IT outsourcing: 3 nguyên tắc ITSM (Phạm Xuân Thoả, cùng chủ đề ITSM mùa 8)
- ITSM – Hành trình từ lý thuyết đến những điểm chạm dịch vụ (Hoàng Gia Quốc)
- ITIL 4 và AI: 5 bài học cá nhân về quản trị dịch vụ trong kỷ nguyên AI
- Nghệ thuật lắng nghe: từ “giả vờ lắng nghe” đến “lắng nghe thấu cảm”
- Tech-first hay Human-first? Chuyển đổi số lấy con người làm trung tâm
- ITIL 4 Specialist: Drive Stakeholder Value – PeopleCert
- Claire Agutter, ITIL 4 Drive Stakeholder Value (DSV): Your companion to the ITIL 4 Managing Professional DSV certification, IT Governance Publishing
Ghi chú: bài viết dựa trên ITIL 4. AXELOS (thuộc PeopleCert) đã công bố ITIL (Version 5) năm 2026; các khái niệm trong bài vẫn là nền tảng của phiên bản mới.
Bài thu hoạch của anh Phạm Xuân Hoà là một trong nhiều chia sẻ sau chủ đề ITSM của chương trình huấn luyện Hạt giống lãnh đạo số. Nếu bạn muốn được huấn luyện cùng những người làm thực tế, xem thông tin tuyển sinh mùa mới.
VỀ TÁC GIẢ

Senior IT Digital Product Manager / Delivery Manager
Hạt giống lãnh đạo số mùa 8 · Hà Nội
Bài thu hoạch sau chủ đề huấn luyện Quản trị dịch vụ CNTT (ITSM). Ban biên tập Digital Leaders Coaching bổ sung phần tóm tắt, gợi ý thực hành, câu hỏi thường gặp và tài liệu đọc thêm.