[HCM 2026] Qua con dốc Enterprise Architecture – Từ giải pháp công nghệ đến tư duy kiến trúc doanh nghiệp

Mình vừa hoàn thành môn học thứ 3 mang tên Enterprise Architecture trên tổng số 6 môn học của chương trình Digital Leaders Coaching. Mặc dù đã trải qua 2 môn trước đó và tưởng chừng đã quen dần với nhịp độ chương trình, nhưng đến môn này, phần vì lượng kiến thức đồ sộ, phần vì thời gian học kéo dài hơn nên đã có một khoảng mình cảm thấy hơi hụt hơi. Môn EA vừa rồi với mình giống như một con dốc dài: lúc còn ở dưới chân dốc thì mọi thứ có vẻ nhẹ nhàng, nhưng càng lên cao thì chân bắt đầu mỏi, hơi thở bắt đầu gấp hơn, và đến khoảng 2/3 con dốc thì mọi thứ dường như không còn vận hành bằng thể lực nữa mà bằng ý chí. May mắn là nhờ có sự đồng hành, động viên và dìu nhau đi tiếp của Team Healing, mình đã không dừng lại giữa dốc. Khi nhìn lại, thứ mình nhận được không chỉ là kiến thức về Enterprise Architecture, mà còn là một góc nhìn hoàn toàn khác về cách tổ chức, vận hành và thay đổi một doanh nghiệp.
“Nhà là phải có nóc” là một câu nói vui mà đàn ông hay nhắc với nhau, nhưng sau môn EA, mình lại thấy câu nói này có một ý nghĩa rất khác. Nếu xem một doanh nghiệp giống như một ngôi nhà, thì trước đây mình thường tập trung vào những thứ rất gần với chuyên môn của mình: hệ thống, máy chủ, hạ tầng, ứng dụng và công nghệ. Giống như khi xây nhà, mình quan tâm gạch gì, sắt gì, dây điện đi thế nào, wifi đặt ở đâu. Nhưng EA bắt mình phải lùi ra xa hơn để nhìn vào câu hỏi quan trọng hơn: căn nhà này được xây để làm gì, ai là người ở trong đó, họ sinh hoạt ra sao, ngôi nhà cần phục vụ những nhu cầu nào trong 5 năm tới, và liệu có cần mở rộng hay nâng thêm tầng không. Nếu chưa trả lời được những câu hỏi đó thì việc chọn vật liệu hay công nghệ hiện đại đến đâu cũng có thể trở nên vô nghĩa. Đó có lẽ là điều thay đổi lớn nhất trong tư duy của mình sau môn học này: công nghệ không phải là điểm bắt đầu, điểm bắt đầu luôn là mục tiêu kinh doanh.

Khi làm business case, có những lúc team lao rất nhanh vào Application Architecture và Technology Architecture vì đó là khu vực mình cảm thấy quen thuộc nhất. Nhưng càng đi sâu thì càng gặp một câu hỏi rất khó trả lời: “Việc này thực sự tạo ra giá trị gì cho doanh nghiệp?” Và rồi cả team phải quay ngược lại với Business, Value Stream, Capability và lý do tại sao từng thành phần đó tồn tại. Có những sơ đồ tưởng như đã hoàn thành nhưng cuối cùng vẫn phải sửa; có những phương án tưởng hợp lý nhưng khi nối lại toàn bộ bức tranh thì phát hiện không còn phù hợp nữa. Lúc đó mình nhận ra trong cuộc sống và công việc hàng ngày, nhiều khi chúng ta cũng giống như đang sửa từng căn phòng trong một ngôi nhà mà không biết tổng thể ngôi nhà sẽ trông như thế nào. Thiếu điện thì kéo thêm ổ cắm, hệ thống chậm thì mua thêm server, quy trình vướng thì thêm một bước kiểm soát. Từng việc riêng lẻ đều có vẻ đúng, nhưng nếu không nhìn tổng thể thì đến một lúc nào đó, ngôi nhà sẽ trở nên chắp vá. EA giúp mình hiểu rằng đôi khi điều quan trọng không phải là sửa nhanh nhất, mà là hiểu nguyên nhân gốc rễ và biết chính xác mình đang muốn xây dựng điều gì.
Một bài học khác khiến mình tâm đắc là câu chuyện về sự thay đổi. Trước đây mình thường nghĩ chuyển đổi số là triển khai một dự án, đưa vào một hệ thống mới hoặc áp dụng một công nghệ mới. Nhưng EA nhìn khác. Giống như xây nhà, không ai đập toàn bộ ngôi nhà cũ rồi ngày mai chuyển sang ở nhà mới ngay lập tức. Luôn phải có lộ trình, luôn phải có các giai đoạn chuyển tiếp, và luôn phải cân bằng giữa việc vận hành hiện tại với mục tiêu tương lai. Điều này làm mình hiểu rõ hơn vì sao nhiều dự án thất bại không phải vì công nghệ tệ, mà vì thiếu một kế hoạch chuyển đổi đủ thực tế để con người, quy trình và tổ chức cùng thích nghi.
Sau môn học này, mình đã học được cách dừng lại trước khi lao vào giải pháp, học cách hỏi “tại sao” nhiều hơn, và học cách nhìn một doanh nghiệp như một cấu trúc hoàn chỉnh thay vì tập hợp những hệ thống riêng lẻ. Quan trọng nhất, mình học được rằng kiến trúc tốt không phải là kiến trúc hiện đại nhất, mà là kiến trúc phù hợp nhất với mục tiêu mà tổ chức đang theo đuổi. Con dốc EA đã đi qua, phía trước chắc chắn vẫn còn nhiều con dốc khác. Nhưng nhờ con dốc này, mình biết rằng khi gặp những đoạn đường khó hơn trong tương lai, đôi khi điều cần làm không phải là tăng tốc, mà là dừng lại một chút, ngẩng đầu lên nhìn toàn cảnh, xác định mình đang xây ngôi nhà gì, rồi tiếp tục đi.
Nguyễn Công Tâm – SS10

VỀ TÁC GIẢ

Nguyễn Công Tâm

Senior System Admin · Home Credit

Hạt giống mùa 10 · TP HCM

Xem hồ sơ thành viên →