Trang chủ Góc nhìn chuyên giaHệ thống thông tin quản lý (MIS) 5 thành phần của hệ thống thông tin: bài học khi ra mắt sản phẩm cho vay mới

5 thành phần của hệ thống thông tin: bài học khi ra mắt sản phẩm cho vay mới

43 views

TRẢ LỜI NHANH

Hệ thống thông tin gồm những thành phần nào? Hệ thống thông tin gồm 5 thành phần: con người, phần cứng, phần mềm, dữ liệu và mạng. Đánh giá đủ 5 thành phần giúp doanh nghiệp biết mình đã có gì và cần bổ sung gì, thay vì mặc định mọi bài toán mới đều phải giải bằng phần mềm mới.

TÓM TẮT Ý CHÍNH

  • Một công ty fintech cho vay tiêu dùng cần ra mắt sản phẩm cho vay có tài sản đảm bảo trong 3 tháng, mục tiêu giải ngân 900 tỷ đồng năm 2025.
  • Ban dự án đề xuất 4 quy trình mới và 3 hệ thống phần mềm mới; khối CNTT đề xuất phương án gọn hơn dựa trên 5 thành phần của hệ thống thông tin.
  • Tận dụng đội sale, thẩm định và kiểm soát hiện có; thuê đối tác thẩm định và quản lý tài sản; chỉ sửa đổi một số tính năng phần mềm đang dùng.
  • Bài học: nhìn đủ con người, quy trình, dữ liệu và hạ tầng giúp chọn phương án phù hợp với mục tiêu từng giai đoạn.

Bài viết là bài thu hoạch của chị Lê Thị Thư, học viên Hạt giống lãnh đạo số mùa 6 tại Hà Nội và huấn luyện viên tập sự các mùa sau, trong chủ đề huấn luyện Hệ thống thông tin quản lý (MIS). Ban biên tập giữ nguyên nội dung của tác giả, bổ sung tiêu đề mục, phần tóm tắt, câu hỏi thường gặp và tài liệu đọc thêm. Theo tác giả, dự án tạm dừng do công ty thay đổi mục tiêu năm 2025.

Infographic 5 thành phần của hệ thống thông tin

Bối cảnh: sản phẩm cho vay có tài sản đảm bảo trong 3 tháng

Chúng tôi làm việc tại công ty Fintech, hoạt động cho vay tiêu dùng. Hiện tại chúng tôi đang kinh doanh cho vay trả góp, cho vay tiền mặt tiêu dùng, thẻ tín dụng. Với 9 năm hoạt động trong lĩnh vực này thì công ty đạt được nhiều thành tựu như top đầu trong ngành, có lượng khách hàng phát triển ổn định.

Tuy nhiên, với tình hình kinh doanh hiện tại, Ban Lãnh đạo – BLĐ công ty thấy rằng nếu chỉ làm với các kênh kinh doanh và các sản phẩm hiện tại thì sẽ khó khăn trong việc đạt mục tiêu trong năm 2026, trở thành top 2 về thị phần. BLĐ xác định rằng, chúng ta phải có sản phẩm mới để tiếp tục thu hút và mở rộng tập khách hàng. BLĐ đã đưa ra sản phẩm mới – Cho vay với tài sản đảm bảo. Đây là 1 thử thách cho toàn bộ ban dự án:

  • Thời gian triển khai: từ tháng 1 → 3/2025.
  • Doanh số giải ngân năm 2025: 900 tỷ, 2026: 2000 tỉ, 2027: 3500 tỉ, ticket size: 300-500tr

Phương án của khối CNTT: không bắt đầu từ phần mềm

Như chia sẻ ở trên 10 năm công ty hoạt động cho vay tín chấp. (Khách hàng không phải dùng tài sản để thế chấp). Các công việc chúng tôi cần làm:

  • Thiết kế, xây dựng quy trình cho vay mới.
  • Phương án rủi ro
  • Phương án thu hồi nợ
  • Xây dựng hệ thống.

Toàn bộ ban dự án đều rất nhiệt huyết để làm ra 1 sản phẩm, 1 dịch vụ mới cho công ty. Mọi người thảo luận rất hăng say về việc xây dựng, sửa đổi, thêm mới các phần mềm như thế nào. Đó cũng là 1 tín hiệu tích cực để thấy rằng công ty rất quan tâm và đầu tư vào CNTT.

Ban dự án đề xuất xây dựng: 4 quy trình mới, 3 hệ thống phần mềm mới, và sửa đổi bổ sung các phần mềm đang có. Nhìn lại mốc timeline đưa dự án vào triển khai thì chúng tôi (Khối CNTT) đề xuất phương án:

  • Không cần bổ sung các lực lướng bán mới, thẩm định viên mới, kiểm soát viên giải ngân mới.
  • Lên kế hoạch đào tạo sale bán hàng, thẩm định, kiểm soát viên.
  • Thu thập thông tin khách hàng sẽ được điền tại bản hồ sơ giấy.
  • Những quy trình về thẩm định: thu thập hồ sơ, xác minh khách hàng sẽ làm ngoài hệ thống, như các quy trình của các ngân hàng đang làm.
  • Quy trình kí hợp đồng, cũng sẽ được kí bằng văn bản giấy, không sử dụng phương án kí hợp đồng điện tử
  • Thẩm định tài sản đảm bảo: sẽ được gửi mail qua đối tác, đối tác chủ động xử lý và phản hồi kết quả qua email.
  • Xây dựng quy trình giải ngân cho khách hàng sau vay.
  • Xây dựng quy trình thu hồi nợ và kiểm soát tài sản đảm bảo.

…

5 thành phần của hệ thống thông tin

Chúng tôi đưa ra phương án đó dựa trên môn MIS mà chúng tôi đã được học tại chương trình CIO Coaching. Chúng tôi dựa trên lý thuyết về các thành phần của hệ thống thông tin:

5 thành phần của hệ thống thông tin: con người, phần cứng, phần mềm, dữ liệu, mạng

Hệ thống thông tin bao gồm 5 thành phần:

  • Con người: Những người tham gia vào các hoạt động của hệ thống thông tin, bao gồm cả người sử dụng cuối cùng, quản trị viên hệ thống, các chuyên gia IT, và người phát triển phần mềm.
  • Phần cứng: Là các thiết bị vật lý được sử dụng trong hệ thống thông tin, ví dụ: máy tính, máy chủ, thiết bị mạng, ổ cứng, thiết bị lưu trữ, máy in, và các thiết bị ngoại vi khác.
  • Phân mềm: Bao gồm các chương trình và ứng dụng cần thiết để xử lý, quản lý và phân tích thông tin. Phần mềm có thể chia thành phần mềm hệ thống (như hệ điều hành) và phần mềm ứng dụng (như phần mềm quản lý dữ liệu, phần mềm kế toán, v.v.).
  • Dữ liệu: Là thông tin chưa qua xử lý. Đây là thành phần cơ bản của hệ thống thông tin, và nó được thu thập, lưu trữ, và xử lý để trở thành thông tin có ích.
  • Network: Là một phần quan trọng trong việc kết nối các thành phần khác của hệ thống thông tin. Mạng cho phép việc truyền tải dữ liệu và thông tin giữa các máy tính, máy chủ và người sử dụng, có thể là mạng LAN (Local Area Network), WAN (Wide Area Network), hoặc Internet.

Đánh giá từng thành phần của hệ thống thông tin

Chúng tôi đánh giá từng khía cạnh, từng thành phần để xác định chúng ta đã có những gì, những phương án nào có thể thay thế bằng phần mềm ở giai đoạn hiện tại như:

  • Với con người:
  • Tham gia vào việc bán hàng thì chúng tôi có đội ngũ sale bán hàng trực tiếp hiện nay đang bán các sản phẩm trả góp, tiền mặt. Chúng tôi đánh giá lượng nhân sự, năng lực tư vấn bán hàng đủ với mục tiêu 2025. Lực lượng sale trải dài trên cả nước, mỗi vùng đều có lực lượng trọng tâm. Trong những năm sau chúng tôi sẽ bổ sung nhiều quy trình, hệ thống hỗ trợ để tăng năng suất lao động. Vì vậy chúng tôi xác định lực lượng bán này của chúng tôi không cần thay đổi và bổ sung. Chúng tôi chỉ xây dựng phương án đào tạo cho lực lượng bán này. Vì đây là 1 sản phẩm, dịch vụ mới nên cần đào tạo cách bán mới.
  • Thẩm định hồ sơ vay: Cũng như cách đánh giá tương tự như sale: về số lượng, số lượng hồ sơ dự kiến, năng lực thì chúng tôi xác định nguồn lực thẩm định chính là các nhân sự khối thẩm định hiện tại, cũng như sale, chúng tôi xây dựng phương án, chính sách, đào tạo cho nhóm nhân sự phụ trách thẩm định khách hàng cho dịch vụ này.
  • Thẩm định tài sản đảm bảo: Do công ty chưa có kinh nghiệm, như khả năng, vấn đề pháp lý nên chúng ta sẽ thuê công ty AM thực hiện việc này. Hiện nay các ngân hàng lớn vẫn triển khai theo luồng này, nên chúng ta sẽ không tự phát triển hạng mục này. Nên chúng ta cần xây quy trình làm việc với đối tác AM.
  • Nhân sự quản lý tài sản đảm bảo: Chúng ta sẽ 1 thành viên trong tập đoàn B group, và qua quá trình làm việc trao đổi với tập đoàn, chúng tôi sẽ thuê dịch vụ của ngân hàng B cho hạng mục lớn này. Nên chúng ta cần xây dựng quy trình làm việc với ngân hàng B.
  • Kiểm soát giải ngân cho KH: Vẫn sử dụng kiểm soát viên của khối vận hành, 1 nhóm nhân sự sẽ kiêm nhiệm thêm việc kiểm soát giải ngân cho KH sau vay. Xây dựng quy trình mới cho
  • Nhân sự triển khai CNTT: Sử dụng nguồn lực của 2 trung tâm A, trung tâm B. Đã có kinh nghiệm triển khai các sản phẩm số, core. Có kinh nghiệm trong việc làm việc với các đối tác, nắm rõ các quy trình của công ty. Công ty xác định các nhiệm vụ chiến lược năm 2025 nên sẽ ưu tiên nguồn lực cho các dự án này, không cần tuyển thêm.
  • Phần mềm:
  • Kiến trúc công nghệ thông tin đã được chia sẻ với ban dự án, và dựa trên kiến trúc đó thì Ban dự án đánh giá khi xây dựng dịch vụ này thì kiến trúc cũng sẽ thay đổi.
  • Xét với các quy trình mới bổ sung thì công ty còn thiếu các phần mềm về quản lý tài sản, thẩm định tài sản đảm bảo, kiểm soát giải ngân sau vay cho KH. Như đã nêu rõ ở trên, công ty có thuê dịch vụ bên ngoài và chúng tôi cần xây dựng các phần mềm để tích hợp với các đối tác bên ngoài. Tuy nhiên dựa vào lượng hồ sơ dự kiến năm 2025, cũng như thời gian triển khai thì chúng ta chưa xây dựng mới các hạng mục này, chúng ta sẽ phối hợp triển khai, trao đổi qua email cho các quy trình, công việc.
  • Các phần mềm cần sửa đổi, nâng cấp bổ sung 1 số tính năng:
  • Tính năng hỗ trợ sale lên hồ sơ: Đây là 1 yêu cầu chính đáng và thiết thực để đáp ứng việc bán hàng của sale. Chúng tôi đề xuất bổ sung tính năng khởi tạo hồ sơ qua app hiện tại mà sale đang dùng, tuy nhiên về mặt thông tin bổ sung của hồ sơ sẽ được nhập trên bản giấy và công ty chỉ lưu trữ ảnh.
  • Tính năng thẩm định hồ sơ vay của khối thẩm định: Sẽ sửa đổi trên tính năng hiện có và bổ sung thêm 1 số thông tin mới nhận từ đối tác thẩm định tài sản.
  • Tính năng quản lý khoản vay tài sản đảm bảo: tiếp tục được triển khai hệ thống T24.
  • Quản lý hợp đồng vay: bổ sung thêm các biểu mẫu hợp đồng mới phù hợp với dịch vụ mới.

…

  • Các phần mềm không cần sửa đổi như hệ thống email…
  • Phần cứng: Hạ tầng, các thiết bị vật lý như máy tính… sẽ không cần bổ sung, nhưng cần bổ sung thêm kho để lưu trữ hồ sơ giấy trong giai đoạn 1 triển khai, đề xuất sử dụng kho lưu trữ cavet như hồ sơ trả góp hiện tại…
  • Dữ liệu: Bổ sung đầy đủ thông tin khách hàng, tài sản đảm bảo… tuân thủ các quy định của pháp luật và các quy chuẩn về mặt dữ liệu của công ty.
  • Network: Tất cả các hạ tầng về mạng, đường truyền… hiện nay đều đáp ứng đầy đủ cho dịch mới này, nên chúng tôi đánh giá là không cần thay đổi bổ sung, thêm mới…

Bài học: phần mềm chỉ là một phần

Trên đây là sơ bộ cách mà Ban dự án chúng tôi đánh giá và triển khai một dự án mới. Chúng tôi đã đề ra được 1 phương án phù hợp với mục tiêu của từng giai đoạn. Nếu như chưa biết đến hệ thống thông tin thì chúng tôi chỉ luôn tập trung hết vào phần mềm, lúc nào cũng chỉ nghĩ đến việc xây dựng phần mềm mà không nhìn nhận đầy đủ mọi khía cạnh để cùng đạt mục tiêu. Bởi phần mềm chỉ là 1 phần để hỗ trợ cho sự thành công của dự án.

Tuy nhiên, do mục tiêu của công ty thay đổi dự án này sẽ chưa được triển khai trong năm 2025 này. Về kết quả nếu có triển khai chúng tôi sẽ cập nhật lại sau.

Câu hỏi thường gặp về thành phần của hệ thống thông tin

Vì sao con người là một thành phần của hệ thống thông tin?

Vì người dùng cuối, quản trị viên và đội phát triển quyết định hệ thống được dùng và vận hành ra sao. Trong bài, năng lực của đội sale và thẩm định hiện có là yếu tố quyết định để không cần tuyển thêm.

Phân biệt dữ liệu và thông tin thế nào?

Dữ liệu là dữ kiện chưa qua xử lý. Thông tin là dữ liệu đã được thu thập, xử lý và đặt trong ngữ cảnh để phục vụ ra quyết định.

Khi nào nên dùng quy trình thủ công thay vì xây phần mềm mới?

Khi khối lượng giao dịch ban đầu còn nhỏ, thời gian triển khai ngắn và quy trình chưa ổn định. Làm thủ công hoặc qua đối tác ở giai đoạn đầu giúp kiểm chứng sản phẩm trước khi đầu tư hệ thống.

Đánh giá 5 thành phần giúp gì cho dự án?

Nó buộc ban dự án trả lời “đã có gì, thiếu gì, thay thế được gì” ở từng thành phần, từ đó tránh đầu tư thừa và tập trung nguồn lực vào phần thực sự cần thay đổi.

Tham khảo và đọc thêm

VỀ TÁC GIẢ

Ảnh Lê Thị Thư

Lê Thị Thư
Lĩnh vực Fintech · cho vay tiêu dùng
Hạt giống lãnh đạo số mùa 6 Hà Nội · Huấn luyện viên tập sự

Chị Thư làm việc trong khối CNTT của một công ty tài chính tiêu dùng, tham gia các dự án ra mắt sản phẩm mới.

Xem hồ sơ tác giả →

Bài thu hoạch của chị Lê Thị Thư là một trong nhiều chia sẻ sau chủ đề Hệ thống thông tin quản lý (MIS) của chương trình huấn luyện Hạt giống lãnh đạo số. Nếu bạn muốn được huấn luyện cùng những người làm thực tế, xem thông tin tuyển sinh mùa mới.

Huấn Luyện Hạt Giống Lãnh Đạo Số phi lợi nhuận cho những người dẫn dắt chuyển đổi số: rèn năng lực trên chính bài toán thật, cùng những người đi trước.

Theo dõi

Ghi danh - ứng tuyển

Copyright @2026  All Right Reserved – Designed and Developed by Digital Leaders.Coach